|
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 —
Bu Esas ve
Usullerin amacı, kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen sosyal
tesislerin hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve
tekdüzenin sağlanması; işlemlerinin kayıt altına alınması,
faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve
güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tablolarının
zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş
ilkeleri çerçevesinde, yönetimin ve diğer ilgili kişilerin bilgi
ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanması ve raporlanmasına
ilişkin esas ve usullerin belirlenmesidir.
Kapsam
Madde 2 —
Bu Esas ve
Usuller, kamu kurum ve kuruluşlarının sosyal tesislerinin muhasebe
kayıt ve işlemlerini kapsar.
Kurumlar vergisi ve/veya katma değer vergisi mükellefi
olan sosyal tesisler ile 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet
Kanunu hükümlerine tabi sosyal tesisler bu Esas ve Usullerin sadece
muhasebe işlemlerinin raporlanması ve hesapların
konsolidasyonuna ilişkin hükümlerine tabidir.
Dayanak
Madde 3 —
Bu Esas ve
Usuller, 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin 11 inci maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 —
Bu Esas ve
Usullerde geçen;
Bakanlık: Maliye Bakanlığını,
Esas ve Usuller: Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen
Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usulleri,
Kamu kurum ve kuruluşu: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve
Kontrol Kanununa ekli I, II, III ve IV sayılı cetvellerde yer alan
kamu idareleri ile mahalli idareleri ve bunlara bağlı veya bunların
kurdukları veyahut üye oldukları birlik ve idareleri,
Sosyal tesis: Kapsama dahil kamu kurum ve kuruluşlarınca
işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, anaokulu, spor
tesisi, yemekhane ve benzeri sosyal tesisleri,
Muhasebe görevlisi: Muhasebe işlemlerinin yürütülmesinden
ve kayıtlara alınmasından sorumlu görevliyi,
Muhasebe sistemi: Mali işlemlerin yürütülmesinde,
kaydedilmesinde ve raporlanmasında kullanılan hesap planı, defterler
ve muhasebeleştirme süreçlerinin tamamını,
Muhasebe politikaları: Muhasebe işlemlerinin kaydı, mali
raporların hazırlanması ve sunulmasında kabul edilen ilke, kural,
standart ve uygulamaları,
Öz kaynak: Sosyal tesislerin varlıkları ile yabancı
kaynakları arasındaki farkı,
Gelir: Öz kaynakta artışa neden olan her türlü işlemi,
Gider: Öz kaynakta azalışa neden olan her türlü işlemi,
Maliyet bedeli: Bir varlığın satın alınması veya
değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetler
toplamını,
Rayiç değer: Varlıkların değerleme günü ve yerindeki
normal alım-satım değerini,
Kanıtlayıcı belge: 213 sayılı Vergi Usul Kanununda
belirtilen fatura ve fatura yerine geçen belgeler ile 5018 sayılı Kamu
Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 50 nci
maddesine göre düzenlenen yönetmelikte tanımlanmış olan faturayı,
Mali yıl: Takvim yılını,
Faaliyet dönemi: Bakanlıkça aksi kararlaştırılmadıkça
mali yılı,
Hesap dönemi: Bakanlıkça aksi kararlaştırılmadıkça mali
yılı,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Temel
Muhasebe Kavramları ve İlkeleri
Temel kavramlar
Madde 5 —
Sosyal
tesislerin muhasebesi, muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını
oluşturan ve aşağıda belirtilen kavramlara göre yürütülür.
a) Süreklilik: Sosyal tesislerin faaliyetleri, herhangi
bir zaman sınırlamasına tabi olmaksızın sürdürülür.
b) Dönemsellik: Sosyal tesislerin faaliyetleri, belirli
dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer
dönemlerden bağımsız olarak saptanır.
c) Parayla ölçülme: Parayla ölçülebilen ekonomik olay ve
işlemlere ilişkin muhasebe kayıtları ortak ölçü olarak ulusal para
birimi ile yapılır.
d) Maliyet esası: Para mevcudu, alacaklar ve maliyetinin
belirlenmesi mümkün veya uygun bulunmayan kalemler hariç, sosyal
tesisler tarafından edinilen varlık ve hizmetler, bunların elde edilme
maliyet bedelleri ile muhasebeleştirilir.
e) Belgelendirme: Muhasebe kayıtları, gerçek durumu
yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş belgelere dayandırılır.
f) Tutarlılık: Muhasebe uygulama sonuçlarının birbirini
izleyen dönemlerde tutarlı bir şekilde karşılaştırılabilirliğinin
sağlanması esastır. Uygulanan muhasebe politikalarının değişmesi
durumunda, değişikliklerin ve etkilerinin mali tablo dipnotlarında
açıklanması gerekir.
g) Tam açıklama: Mali tablolar, bu tablolardan
yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde,
açık ve anlaşılır şekilde düzenlenir.
h) Önemlilik: Bir hesap kalemi veya bir mali olayın nispi
ağırlık ve değerinin, mali tablolarda yer verilecek önemde olması
esastır.
Gelir tablosu ilkeleri
Madde 6 —
Gelir
tablosu ilkelerinin amacı; satışların, gelirlerin, satış maliyetinin,
giderlerin, kâr ve zararlara ait sosyal tesis faaliyet sonuçlarının
sınıflandırılmış ve gerçeğe uygun olarak gösterilmesini sağlamaktır.
Bütün satışlar, gelir ve kârlar ile maliyet, gider ve
zararlar brüt tutarları üzerinden gösterilirler
ve hiçbir satış, gelir ve kâr kalemi bir maliyet, gider ve zarar
kalemi ile tamamen veya kısmen karşılaştırmak suretiyle gelir
tablosu kapsamından çıkarılamaz.
Bu amaç doğrultusunda benimsenen gelir tablosu ilkeleri
aşağıda belirtilmiştir:
a) Gerçekleşmemiş satışlar, gelir ve kârlar; gerçekleşmiş
gibi veya gerçekleşenler de gerçek tutarından fazla veya az
gösterilmez. Belli bir dönem veya dönemlerin gerçeğe uygun faaliyet
sonuçlarını göstermek için, dönem veya dönemlerin başında veya sonunda
doğru hesap kesimi işlemleri yapılmalıdır.
b) Belli bir dönemin satışları ve gelirleri bunları elde
etmek için yapılan satışların maliyeti ve giderleri ile
karşılaştırılmalıdır. Belli bir dönem veya dönemlerin başında veya
sonunda maliyet ve giderleri gerçeğe uygun olarak gösterebilmek için
stoklarda, alacak ve borçlarda doğru hesap kesimi işlemleri
yapılmalıdır.
c) Arızi ve olağanüstü niteliğe sahip gelir ve giderler
meydana geldikleri dönemde tahakkuk ettirilir, ancak normal faaliyet
sonuçlarından ayrı olarak gösterilmelidir.
Bilanço ilkeleri
Madde 7 —
Bilanço
ilkelerinin amacı, sosyal tesisin tasarrufundaki kaynaklar ile
bunlarla elde edilen varlıkların muhasebe kayıtlarının yapılması, mali
tablolarının hazırlanması ve raporlanması yoluyla, sosyal tesisin
belirli bir tarihteki mali durumunun ilgililer için saydam ve gerçeğe
uygun olarak yansıtılmasıdır.
Kapsama dahil sosyal tesisler bilançolarını bu Esas ve
Usullerde belirtilen ilkelere ve şekle göre hazırlayıp sunar.
Bilançolar hesap tipinde hazırlanır. Hesap tipi bilançonun sol
tarafında varlıklar, sağ tarafında ise yabancı kaynaklar ve öz
kaynaklar yer alır.
Bütün varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar
bilançoda gayrisafi değerleri ile
gösterilirler. Bu ilke, bilançonun net değer esasına göre
düzenlenmesine bir engel oluşturmaz. Bu doğrultuda net değer bilanço
düzenlenmesinin gereği olarak, indirim kalemlerinin ilgili hesapların
altında açıkça gösterilmesi esastır.
Bu amaç doğrultusunda benimsenen bilanço ilkeleri;
varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar itibarıyla aşağıda
belirtilmiştir.
Varlıklara ilişkin ilkeler
Madde 8 —
Varlıklara
ilişkin ilkeler aşağıda belirtilmiştir:
a) Sosyal tesislerin bir yıl veya normal faaliyet dönemi
içinde paraya dönüşebilecek varlıkları, bilançoda dönen varlıklar
içinde gösterilir.
b) Sosyal tesislerin bir yıl veya normal faaliyet dönemi
içinde paraya dönüşmeyen, hizmetlerinden bir hesap döneminden daha
uzun süre yararlanılan uzun vadeli varlıkları, bilançoda duran
varlıklar içinde gösterilir. Dönem sonu bilanço gününde bu grupta yer
alan hesaplardan vadeleri bir yılın altında kalanlar dönen varlıklar
grubunda ilgili hesaplara alınır.
c) Bilançoda duran varlıklar grubunda yer alan maddi
duran varlıkların maliyetini ilgili oldukları dönem maliyetlerine
yüklemek amacıyla, ayrılan amortismanların birikmiş tutarları
bilançoda ayrıca gösterilmelidir.
Yabancı kaynaklara ilişkin ilkeler
Madde 9 —
Yabancı
kaynaklara ilişkin ilkeler aşağıda belirtilmiştir:
a) Sosyal tesislerin bir yıl veya normal faaliyet dönemi
içinde vadesi gelen borçları, bilançoda kısa vadeli yabancı kaynaklar
içinde gösterilir.
b) Sosyal tesislerin bir yıl veya normal faaliyet dönemi
içinde vadesi gelmemiş borçları, bilançoda uzun vadeli yabancı
kaynaklar içinde gösterilir. Dönem sonu bilanço gününde bu grupta yer
alan hesaplardan vadeleri bir yılın altında kalanlar kısa vadeli
yabancı kaynaklar grubundaki ilgili hesaplara aktarılır.
Öz kaynaklara ilişkin ilkeler
Madde 10 —
Öz
kaynaklara ilişkin ilkeler aşağıda belirtilmiştir:
a) Öz kaynaklar ana hesap grubu, sermaye, geçmiş yıllar
kar veya zararları, dönem net karı veya zararı hesap gruplarına
ayrılır.
b) Öz kaynakların bilançoda net olarak gösterilmesi için
öz kaynak kalemlerinden negatif değer taşıyanlar indirim kalemleri
olarak yer alır.
Nazım hesaplara ilişkin ilkeler
Madde 11 —
Nazım
hesaplara ilişkin ilkeler aşağıda belirtilmiştir:
a) Sosyal tesislerin varlık, kaynak, gelir ve gider
hesaplarının dışında, muhasebenin sadece bilgi verme ve izleme görevi
yüklediği işlemleri, muhasebe disiplini altında toplanması istenen
işlemleri ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülüklerine
ilişkin işlemlerini izlemek üzere nazım hesaplar kullanılır.
b) Nazım hesaplar yalnızca ilgili olduğu diğer nazım
hesaplarla karşılıklı olarak borç ve alacak çalışan hesaplardır. Bu
hesaplar mizanda ve bilançonun dipnotunda gösterilir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Sosyal
Tesis Muhasebe Standartları, Kuralları ve Uygulanması
Bilanço esası
Madde 12 —
Kapsama
dahil her bir sosyal tesisten yıllık gayrisafi
hasılat tutarı 500.000,00 YTL’ yi aşanlar, muhasebe sistemlerini bu
Esas ve Usullerde belirlenmiş ilke, kural ve standartlara göre
kurarlar.
İşletme hesabı esası
Madde 13 —
Kapsama
dahil her bir sosyal tesisten yıllık gayrisafi
hasılat tutarı 12 nci maddede belirtilen
tutarın altında kalanlar (bu tutar dahil) muhasebe sistemlerini bu
esasa ilişkin belirlenmiş ilke,
kural ve standartlara göre kurabilirler. Bu esasa tabi olanlar 46 ve
48 inci maddeleri hariç olmak üzere, Esas ve Usullerin dördüncü
bölümünde yer alan hesap planı hükümlerine tabi değildir.
Bilanço veya işletme hesabı esasının uygulanmasına esas
gayrisafi hasılat tutarını yeniden
belirlemeye Bakanlık yetkilidir.
Esas seçmede serbestlik
Madde 14 —
Kapsama
dahil her bir sosyal tesisten yıllık gayrisafi
hasılat tutarı 12 nci maddede yazılı
tutarın altında kalanlar bilanço veya işletme hesabı esasını seçmede
serbesttirler.
İşlemlerin belgeye dayanması
Madde 15 —
Bütün
işlemlerin kanıtlayıcı belgelere dayandırılması zorunludur.
Bilanço esasına tabi olan sosyal tesisler
muhasebeleştirme belgesi olarak Esas ve Usuller eki muhasebe fişini
(Örnek:1) kullanırlar.
Belge düzeni
Madde 16 —
Kapsama
dahil sosyal tesislerde, bu Esas ve Usuller hükümlerinin
uygulanmasında; kayıt, denetim, kontrol ve takip açısından Esas ve
Usuller ekinde belirlenmiş standart belgeler kullanılır.
Kayıt zamanı, gelir ve giderin yılı
Madde 17 —
Bir
ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde,
mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda
muhasebeleştirilir.
Hesaplar mali yıl esasına göre tutulur. Gelir ve giderler
tahakkuk ettirildikleri mali yılın hesaplarında gösterilir.
Kayıt sistemi
Madde 18 —
Bu Esas ve
Usuller kapsamındaki sosyal tesislerden bilanço esasına tabi olanların
her türlü muhasebe işlemi çift taraflı kayıt sistemine göre
kaydedilir.
İşletme hesabı esasına tabi olan sosyal tesislerin
muhasebe kayıtları ise tek taraflı tutulur. Personel harcamaları, mal
ve hizmet alımları, sermaye harcamaları ve diğer harcamalar gider, mal
ve hizmet satışları ve diğer tahsilatlar ise gelir kaydedilir.
Bilanço Esasında Yevmiye Sistemi, Muhasebeleştirme
Belgesi ve Açılış Kayıtları
Madde 19 —
Bilanço
esasında işlemler, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler
halinde yevmiye defterine kaydedilir; buradan da usulüne göre büyük
defter hesaplarına sistemli bir şekilde dağıtılır.
Muhasebeleştirme belgesinin yevmiye tarih ve numarası
sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile
hesap döneminin başında "1" den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar
devam eden birer numara verilir. Yevmiye defteri ve büyük defter
kayıtlarında da bu yevmiye numaraları esastır.
Gerçekleşen işlemler muhasebe fişiyle kaydedilir. Belge
olmadan kayıt yapılmaz. Bir hesabın borcuna kaydedilen tutar mutlaka
başka bir hesap ya da hesapların alacağına
kaydedilir. Yevmiye defterinde her zaman borç ve alacak eşitliği
bulunur.
Mali yılın başında bir önceki hesap dönemi kapanış
bilanço ve dipnotları esas alınarak açılış bilançosu düzenlenir.
Açılış bilançosuna dayanılarak, açılış yevmiyesinin kayıtlarını
sağlamak üzere bilançodaki tutarlar düzenlenecek "1" yevmiye numaralı
muhasebe fişiyle ilgili hesaplara borç ve alacak kaydedilir. Açılış
kaydına ilişkin muhasebe fişine, açılış bilançosunun bir nüshası
eklenir. Açılış kaydına esas tutarlar, ilgili hesap için açılacak
büyük deftere aktarıldıktan sonra işlemlerin kaydına başlanır.
Kullanılacak Defterler ve Kayıt Düzeni
Madde 20 —
İşlemlerini
bilanço esasına göre tutan sosyal tesisler, yevmiye defteri, büyük
defter ve kasa defteri; işlemlerini işletme hesabı esasına göre tutan
sosyal tesisler ise işletme defteri tutarlar.
Gerçekleşen işlemler günlük olarak defterlere kaydedilir.
Yevmiye Defteri: Yevmiye defteri; kayda geçirilmesi
gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numara sırasıyla ve maddeler
halinde düzenli olarak yazıldığı müteselsil sıra numaralı defterdir.
Yevmiye defterine açılış kaydı yapıldıktan sonra, günlük işlemler
muhasebeleştirme belgesine dayanılarak kaydedilir.
Büyük Defter: Büyük defter; yevmiye defterinde kayda
geçirilmiş olan işlemleri usulüne göre hesaplara dağıtan ve tasnifli
olarak bu hesaplarda toplayan defterdir. Büyük defter kayıtlarında,
yevmiye defterine yapılan kayıtlarda kullanılan tarih ve sıra numarası
kullanılır.
Kasa Defteri: Kasa defteri; diğer büyük defterlerde yer
alan bilgilere ilaveten, günlük kasa sayımına ilişkin bilgileri ve
muhasebe görevlisi ile vezne görevlisi tarafından durumun tespitine
ilişkin açıklamaları ihtiva eder.
İşletme Defteri: İşletme defterinin (Örnek:2) sol
tarafını gider, sağ tarafını gelir kısmı teşkil eder. Gider kısmına;
satın alınan mallar veya yaptırılan hizmetler karşılığı ödenen veya
borçlanılan tutarlar ve sosyal tesisle ilgili diğer bütün giderler,
gelir kısmına; mal ve hizmet satış gelirleri ile sosyal tesis
faaliyetlerinden elde edilen diğer bütün gelirler kaydedilir.
Maddi Duran Varlıklar Defteri (Örnek:3): Sosyal
tesislerin her ne şekilde olursa olsun edinmiş oldukları maddi duran
varlıkları takip ettikleri defterdir. Maddi duran varlıklar herhangi
bir nedenle elden çıkarılmışsa bu defter kayıtlarından da çıkarılır.
Defterde, maddi duran varlığın edinildiği ve elden çıkarıldığı tarih,
elde edinilme tutarı, varsa satış ve birikmiş amortisman tutarı, elden
çıkarılma nedeni ve verildiği yer ile her bir maddi duran varlık için
verilmiş olan numara bilgilerine yer verilir.
Defterlerin Tasdiki
Madde 21 —
Sosyal
tesisler tarafından kullanılan defterler, sosyal tesis yöneticisi
tarafından tasdik edilir.
Defterler, hesap döneminin başında sosyal tesis
yöneticisi tarafından defterin ilk sayfasına kaç sayfadan oluştuğu
belirtilmek suretiyle onaylanır. Ciltli defterlerin sayfa sıra
numaralarının birbirini takip edip etmediğine bakılır ve sayfalar
mühürlenir.
Çift nüshalı veya bilgisayar aracılığı ile tutulan
defterlerin, bir hesap döneminde kullanılması tahmin edilen sayıda
yaprakları da yukarıdaki esaslara göre onaylanır.
Hesap dönemi içerisinde onaylı yaprakların bitmesi
halinde, yeterli sayıda ilave yeni yapraklar onaylandıktan sonra
kullanılır. İlave yeni yapraklara, hesap döneminin başında onaylanan
yaprakların son sayfa numarasını takip eden sayfa numarası verilmek
suretiyle devam ettirilir. Sosyal tesis yöneticisi, ilave yaprakların
sayısını ilk onay şerhinin altına yazarak bu kaydı usulüne uygun
olarak onaylar.
Maddi duran varlıklar ve kayıt değerleri
Madde 22 —
Maddi duran
varlıklar maliyet bedeli ile muhasebeleştirilir. Maddi duran
varlıkların maliyet bedeli alış bedeline, vergi, resim ve harçlar ile
diğer doğrudan giderlerin ilave edilmesi suretiyle bulunur. Alım ve
satım işlemlerinde yapılan indirimler veya herhangi bir nedenle alış
bedeli üzerinden yapılan iadeler, alış bedelinden düşülür.
Maddi duran varlıkların bütünleyici parçaları ve
eklentileri, ilgili maddi duran varlıkla birlikte değerlendirilir.
Herhangi bir maliyet yüklenilmeksizin edinilen maddi
duran varlıklar, rayiç değeri ile muhasebeleştirilir. Varlığın rayiç
değeri bilinemiyorsa benzer bir varlığın rayiç değeri esas alınır.
Sosyal tesis faaliyetlerinde kullanılmayan veya ekonomik
bir fayda beklenilmeyen maddi duran varlıklar, maddi duran varlıklar
defterinden çıkarılır ve gerekli muhasebe kaydı yapılır.
Gayrisafilik ilkesi
Madde 23 —
Gelir ve
giderler, herhangi bir düzenleme veya standart ile aksi
kararlaştırılmadıkça netleştirilmeden kaydedilir.
Raporlama birimi
Madde 24 —
Kapsama
dahil her bir sosyal tesis raporlama birimidir. Kamu kurum ve
kuruluşlarına bağlı sosyal tesislerin mali raporları bu kurumların
merkezinde konsolide edilir ve belirlenen sürelerde Bakanlığa
gönderilir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Hesap Planı
Hesap planının genel yapısı
Madde 25 —
Hesap
planı; bilanço hesapları, faaliyet hesapları ve nazım hesaplar ana
bölümlerine ayrılır. Bilanço hesapları bölümü 1 numaradan 5 numaraya
kadar olan ana hesap gruplarından; faaliyet hesapları bölümü 6
numaralı ana hesap grubundan; nazım hesaplar bölümü ise 9 numaralı ana
hesap grubundan oluşur. Ana hesap grupları aşağıda gösterildiği gibi
isimlendirilir:
1) Dönen varlıklar,
2) Duran varlıklar,
3) Kısa vadeli yabancı kaynaklar,
4) Uzun vadeli yabancı kaynaklar,
5) Öz kaynaklar,
6) Faaliyet hesapları,
9) Nazım hesaplar
Ana hesap gruplarından 1-5 numaralı gruplar bilanço
hesapları olup, kendi içinde aşağıdaki maddelerde gösterildiği gibi
hesap gruplarına ayrılır ve her bir hesap grubunu ilgilendiren
işlemler ait oldukları hesap grubu içinde açılacak ilgili bilanço
hesaplarına kaydedilir. Her bilanço hesabı ihtiyaca göre yardımcı
hesaplara ayrılabilir. Gelir ve gider hesaplarında belirlenen
düzeydeki yardımcı hesaplar kullanılmak kaydıyla, kurumsal ihtiyaçlara
göre bu yardımcı hesapların detayında yardımcı hesap açılabilir.
Nazım hesaplar ana hesap grubu, sosyal tesislerin
ihtiyacına göre hesap gruplarına, hesap grupları hesaplara, hesaplar
da yardımcı hesaplara ayrılarak sınıflandırılabilir.
Sosyal tesis muhasebesi hesap planı aşağıdaki ana hesap
grupları, hesap grupları ve hesaplardan oluşur.
Aktif Hesaplar
1 - Dönen Varlıklar
10 Hazır Değerler
100 Kasa Hesabı
101 Alınan Çekler Hesabı
102 Banka Hesabı
103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)
108 Diğer Hazır Değerler Hesabı
109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı
12 Faaliyet Alacakları
120 Alıcılar Hesabı
126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı
14 Diğer Alacaklar
140 Kişilerden Alacaklar Hesabı
15 Stoklar
150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı
153 Ticari Mallar Hesabı
157 Diğer Stoklar Hesabı
16 Ön Ödemeler
160 İş Avans ve Kredileri Hesabı
161 Personel Avansları Hesabı
19 Diğer Dönen Varlıklar
197 Sayım Noksanları Hesabı
198 Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar Hesabı
2 - Duran Varlıklar
25 Maddi Duran Varlıklar
253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı
255 Demirbaşlar Hesabı
257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
Pasif Hesaplar
3 - Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
32 Faaliyet Borçları
320 Satıcılar Hesabı
33 Emanet Yabancı Kaynaklar
330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
36 Ödenecek Diğer Yükümlülükler
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı
39 Diğer Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
397 Sayım Fazlaları Hesabı
399 Diğer Çeşitli Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Hesabı
5 - Öz Kaynaklar
50 Sermaye
500 Sermaye Hesabı
57 Geçmiş Yıllar Kârları
570 Geçmiş Yıllar Kârları Hesabı
58 Geçmiş Yıllar Zararları
580 Geçmiş Yıllar Zararları Hesabı (-)
59 Dönem Net Kârı/Zararı
590 Dönem Net Kârı Hesabı
591 Dönem Net Zararı Hesabı (-)
6 - Faaliyet Hesapları
60 Gelirler
600 Gelirler Hesabı
61 İndirim, İade ve İskontolar
610 İndirim, İade ve İskontolar
Hesabı
63 Giderler
630 Giderler Hesabı
69 Dönem Net Kârı veya Zararı
690 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabı
9 - Nazım Hesaplar
İhtiyaç duyulduğunda yeni hesaplar açmaya, hesapların
adlarını ve kodlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir.
Ana hesap grupları, hesap grupları, hesaplar ve yardımcı
hesaplara ilişkin açıklamalar aşağıdaki maddelerde yapılmıştır.
1 - Dönen varlıklar
Madde 26 —
Bu ana
hesap grubu, nakit olarak elde veya bankada tutulan değerler ile
normal koşullarda en fazla faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi,
tüketilmesi veya tahsil edilmesi öngörülen varlık ve alacakları
kapsar.
Dönen varlıklar ana hesap grubu; hazır değerler, faaliyet
alacakları, diğer alacaklar, stoklar, ön ödemeler ile diğer dönen
varlıklar hesap grupları şeklinde bölümlenir.
10 - Hazır değerler
Madde 27 —
Bu hesap
grubu, nakit olarak elde veya bankada tutulan değerler ile istenildiği
zaman değer kaybına uğramadan paraya çevrilme imkanı bulunan
varlıkları kapsar. Hazır değerler, niteliklerine göre bu grup içinde
açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
100 Kasa Hesabı
101 Alınan Çekler Hesabı
102 Banka Hesabı
103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)
108 Diğer Hazır Değerler Hesabı
109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı
100 Kasa hesabı :
Bu hesap, kanuni dolaşım niteliğine sahip ulusal paralarla, sosyal
tesise intikal eden dövizlerin alınması, verilmesi ve saklanmasına
ilişkin işlemlerin izlenmesi için kullanılır. Her ne şekilde olursa
olsun döviz olarak intikal eden tutarlar yardımcı hesaplarda izlenir.
Alındı Belgesi:
Sosyal tesis tarafından yapılan her türlü tahsilat karşılığında (çay
ocağı,
kantin gibi yerlerden elde edilen tahsilatlar dahil) iki nüsha alındı
belgesi düzenlenir. Teminat olarak alınan değerler için de bu alındı
kullanılır. Alındının birinci nüshası para, çek veya benzeri değerleri
teslim edene verilir, ikinci nüshası sosyal tesiste muhafaza edilir.
Sosyal tesislerin her bir tahsilat için alındı düzenlemesi mümkün
bulunmayan çay ocağı, kantin gibi işletmelerinde, bir günlük
tahsilatın tamamı için ödeme kaydedici cihazlardan alınacak gün sonu Z
raporlarının toplamı tutarında veya bu cihazın kullanılmadığı yerlerde
satılan her bir mal veya hizmet karşılığı düzenlenmesi gereken ve
şekli ilgili kamu idaresince belirlenmiş fiş, bilet gibi belgelerin
günlük toplam tutarları için bir alındı belgesi düzenlenir. Müteselsil
seri ve sıra numarası taşıyan alındı belgesi, ilgili kamu idaresince
merkezde veya sosyal tesis tarafından yeteri kadar bastırılır ve
alındı kayıt defterine (Örnek: 4) kaydedilerek muhasebe görevlilerine
zimmetle verilir. Alındıların merkezde basılması halinde her bir
sosyal tesise zimmetle dağıtılır.
Alındı belgesi asgari olarak aşağıdaki bilgileri ihtiva
eder;
a) Sosyal tesise ilişkin bilgiler. (Kurumun ve sosyal
tesisin adı ve adresi)
b) Para, çek veya benzeri değerleri teslim edenin adı,
soyadı veya unvanı ile varsa T.C. kimlik numarası/vergi kimlik
numarası,
c) Seri ve sıra numarası ile düzenlenme tarihi,
d) Hesap kodu, tutarı ve açıklama ile rakam ve yazıyla
yazılmak suretiyle toplam tutarı,
e) Alındıyı düzenleyenin adı, soyadı ve unvanı ile
imzası.
101 Alınan Çekler Hesabı: Bu hesap, sosyal
tesislerin yapacakları tahsilat karşılığı kendileri adına düzenlenmiş
banka veya özel finans kurumlarının çeklerinin izlenmesi için
kullanılır.
102 Banka Hesabı: Bu hesap, sosyal tesisler adına
bankaya yatırılan paralar ve bankaya takas için verilen çeklerden
takas işlemi tamamlananlar ile sosyal tesislerce düzenlenen çek,
gönderme emri ve talimatlardan ödendiği veya gönderildiği bildirilen
tutarların izlenmesi için kullanılır.
103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı: Bu
hesap, sosyal tesislerin, hesaplarının bulunduğu bankalardan çek,
gönderme emri veya talimat ile yaptıracakları ödeme ve göndermelerin
izlenmesi için kullanılır.
Sosyal tesislerin hesaplarının bulunduğu bankalardan
yaptırılacak ödemeler için bu bankaların kendi çekleri düzenlenir.
Çek, doldurulduktan sonra dipkoçanı, çeki alana imza ettirilerek
ikinci parçası ilgiliye verilir.
Çeklerin rakam ve yazı ile okunaklı bir şekilde
doldurulması gerekir. Düzenlenen çekin numarası muhasebeleştirme
belgelerinin ilgili sütununa yazılır. Hatalı düzenlenen çekler sol alt
köşeden sağ üst köşeye çizilen iki paralel çizgi arasına "iptal"
ifadesi ile çekin arkasına iptal edilme nedeni yazılmak ve muhasebe
görevlisi tarafından imzalanmak suretiyle iptal edilir. İptal edilen
çekler dipkoçanına iliştirilerek saklanır.
Sosyal tesislerce tahakkuk ettirilerek banka hesabından
ilgililerin banka hesaplarına gönderilecek olan tutarlar için üç nüsha
gönderme emri veya talimat düzenlenir. Gönderme emri veya talimatın
birinci nüshası bankada kalır. Sosyal tesise ait ikinci nüsha ise
gönderme işleminin gerçekleşmesi üzerine bankaca onaylanarak tesis
görevlisine teslim edilir. Üçüncü nüsha olan
dipkoçan sabittir ve ayrıca bir dosyada saklanır.
Düzenlenen gönderme emri veya talimatta asgari; kurumun
ve sosyal tesisin adı, düzenlendiği tarih, gönderilen tutar (rakam ve
yazıyla), gönderecek bankanın adı, hesap numarası, nereye gönderildiği
veya aktarıldığı, gönderme işleminde gönderme emri kullanılmışsa seri
ve sıra numarası, talimat kullanılmışsa seri ve sıra numarası yerine
sosyal tesis evrak sıra numarası ve gönderme emri veya talimatı
imzalayanın adı soyadı bilgilerine yer verilmelidir.
108 Diğer Hazır Değerler Hesabı: Bu hesap, hazır
değerler hesap grubunda sayılan hesaplar içerisinde tanımlanmayan ve
niteliği itibarıyla bu grupta izlenmesi gereken diğer değerler ile
kasa ihtiyacı için vezne görevlisi adına düzenlenen çek tutarları ile
bunlardan tahsil edilip kasa varlığına dahil edilen tutarlar ve kasa
fazlası paraların bankaya gönderilmesi için kullanılır.
109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı: Bu
hesap, banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilat ve bunlara ilişkin
olarak yapılan mahsup ve iade işlemlerinin izlenmesi için kullanılır.
Bakanlığın döner sermayeli işletmelerin banka kredi
kartlarıyla yapacakları tahsilata ilişkin düzenlemesi, sosyal
tesislerin banka kredi kartlarıyla yapacakları tahsilatlarda da
uygulanır.
12 Faaliyet Alacakları
Madde 28 —
Bu hesap
grubu, sosyal tesis geliri olarak tahakkuk eden tutarların izlenmesi
için kullanılır ve aşağıdaki hesaplardan oluşur.
120 Alıcılar Hesabı
126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı
120 Alıcılar Hesabı: Bu hesap, sosyal tesislerin
mal ve hizmet satış faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan alacaklarının
izlenmesi için kullanılır.
126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı : Bu
hesap, sosyal tesislerce üçüncü kişilere karşı bir işin yapılmasının
üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da
diğer işlemlerin karşılığı olarak geri alınmak üzere verilen depozito
ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılır.
14 Diğer Alacaklar
Madde 29 —
Bu hesap
grubu faaliyet alacakları dışında kalan alacakların izlenmesi için
kullanılır. Bu grup 140 Kişilerden Alacaklar Hesabından oluşur.
140 Kişilerden Alacaklar Hesabı: Bu hesap faaliyet
alacakları dışında kalan alacakların izlenmesi için kullanılır.
Sosyal tesislerce;
a) Giderler hesabına borç kaydıyla yapılan ödemelerden
fazla veya yersiz ödendiği adli, idari ve askeri mahkeme ilamları ile
hükmolunan,
b) Denetim elemanları, kamu idarelerinin yöneticileri
veya sorumluların görevleri gereği yaptıkları inceleme ve kontroller
sonucunda düzenledikleri rapor, tutanak, yazı ve benzeri belgelerle
tespit olunan,
c) Taşınırların çalınmasından, kaybedilmesinden, kanunsuz
veya yersiz kullanılmasından dolayı doğan zararlara ait olmak üzere
idarelerce bildirilen tutarlar,
d) Görevlilerin muhafazası altında bulunan para ve menkul
kıymetlerden noksan çıkan veya zimmete geçirilen,
e) Ön ödemelerden süresinde mahsup edilmeyen veya zimmete
geçirilen,
f) Bakanlıkça ve ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca bu
hesaba kaydedilmesi bildirilen,
tutarlar bu hesaba alınır.
Sözkonusu tutarlar için
tahakkuk ettirilecek faizler de bu hesapta izlenir.
Bu hesapta izlenen tutarların faizlerine ilişkin işlemler
ile bu tutarların anapara ve faizlerinin tahsilinde genel hükümler
uygulanır.
15 Stoklar
Madde 30 —
Bu hesap
grubu, sosyal tesislerce satılmak veya diğer faaliyetlerde kullanılmak
ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde
ve malzeme, ticari mal gibi varlıkların izlenmesi için kullanılır. İlk
madde ve malzemeler kullanım veya tüketime verildikçe, ticari mallar
satıldıkça gerekli muhasebe kayıtları yapılır. Stoklar, niteliklerine
göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı
153 Ticari Mallar Hesabı
157 Diğer Stoklar Hesabı
150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı: Bu hesap, sosyal
tesislerce faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen tüketim mal ve
malzemesi ile hammadde, yardımcı madde, ambalaj malzemesi ve diğer
malzemelerin izlenmesi için kullanılır.
153 Ticari Mallar Hesabı: Bu hesap, sosyal
tesislerce herhangi bir değişikliğe tabi tutulmadan satmak amacı ile
alınan ticari mallar (emtia) ve benzeri kalemlerin izlenmesi için
kullanılır.
157 Diğer Stoklar Hesabı: Bu hesap, yukarıdaki
stok hesaplarının kapsamına alınamayan kalemlerin izlenmesi için
kullanılır.
16 Ön Ödemeler
Madde 31 —
Bu hesap
grubu, sosyal tesislerce verilen her türlü ön ödemenin izlenmesi için
kullanılır. Ön ödemeler, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak
aşağıdaki hesaplardan oluşur.
160 İş Avansları Hesabı
161 Personel Avansları Hesabı
160 İş Avansları Hesabı: Bu hesap, sosyal
tesislerce, görevlendirilmiş personele verilen iş avanslarının
izlenmesi için kullanılır.
161 Personel Avansları Hesabı: Bu hesap, sosyal
tesislerce personele ödenecek ücret ve benzeri ödemelerden mahsup
edilmek üzere verilen avansların izlenmesi için kullanılır.
19 Diğer Dönen Varlıklar
Madde 32 —
Bu hesap
grubu, dönen varlık niteliği taşıyan, fakat yukarıdaki hesap
gruplarına girmeyen diğer dönen varlıkların izlenmesi için kullanılır.
Diğer dönen varlıklar, niteliklerine göre bu grup içinde açılacak
aşağıdaki hesaplardan oluşur.
197 Sayım Noksanları Hesabı
198 Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar Hesabı
197 Sayım Noksanları Hesabı: Bu hesap, yapılan
sayımlar sonucunda varlıklarda tespit edilen her türlü noksanlığın
geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılır.
198 Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar Hesabı: Bu
hesap, bu ana hesap grubu içinde yer alan ve yukarıda sayılan
hesaplarda izlenemeyen diğer çeşitli dönen varlıkların izlenmesi için
kullanılır.
2 Duran Varlıklar
Madde 33 —
Bu ana
hesap grubu, bir yıldan veya normal faaliyet döneminden daha uzun
sürelerle, sosyal tesis faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için
kullanılmak amacıyla edinilen ve ilke olarak normal faaliyet dönemi
içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülmeyen varlıkları
kapsar.
Duran varlıklar ana hesap grubu; maddi duran varlıklar
hesap grubu şeklinde bölümlenir.
25 Maddi Duran Varlıklar
Madde 34 —
Bu hesap
grubu, sosyal tesislerin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen
fiziki varlık kalemlerinin ve bunlarla ilgili birikmiş amortismanların
izlenmesi için kullanılır. Maddi duran varlıklar niteliklerine göre bu
grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur.
253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı
255 Demirbaşlar Hesabı
257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı:
Bu hesap, sosyal tesislerin faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan,
büro makine ve cihazları hariç her türlü tesis, makine ve cihazlar ile
bunların eklentilerinin izlenmesi için kullanılır.
255 Demirbaşlar Hesabı:
Bu hesap,
sosyal tesislerin faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan ve sosyal
tesislerce bizzat elde edinilmiş bulunan her türlü büro makine ve
cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi uzun süre
kullanılabilen varlıkların izlenmesi için kullanılır.
257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-):
Bu hesap
maddi duran varlık bedellerinin giderleştirilmesi için kullanılır.
Bakanlıkça aksi kararlaştırılmadıkça amortismanlar maddi duran
varlığın edinildiği dönemin sonunda ve % 100 oranında uygulanır.
3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
Madde 35 —
Bu ana
hesap grubu, bir yıl içinde geri ödenmesi gereken yabancı kaynakları
kapsar.
Kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu; faaliyet
borçları, emanet yabancı kaynaklar, ödenecek diğer yükümlülükler ve
diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar hesap grupları şeklinde
bölümlenir.
32 Faaliyet Borçları
Madde 36 —
Bu hesap
grubu, sosyal tesislerin faaliyetlerine ilişkin borçlarının izlenmesi
amacıyla kullanılır.
Bu grup 320 Satıcılar Hesabından oluşur.
320 Satıcılar Hesabı: Bu hesap, sosyal tesislerin
mal ve hizmet alımı faaliyetleri ile ilgili borçlarının izlenmesi için
kullanılır.
33 Emanet Yabancı Kaynaklar
Madde 3 |