T.C.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI

SOSYAL SİGORTALAR KURUMU BAŞKANLIĞI

SİGORTA İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

(Tahsisler Dairesi Başkanlığı)

Tarih: 11/07/2005

Sayı     : B.13.1.SSK.0.07.00.00.IX.031-568707                                                      

Konu   : 5386 Sayılı Kanun.

G E N E L G E

12-146. EK

09/07/2005 tarihli 25870 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5386 sayılı “Sosyal Sigortalar Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile 506 sayılı Kanunun 121 inci maddesine  bir fıkra ile Kanuna geçici bir madde eklenmiştir.

Söz konusu Kanunla getirilen düzenlemelerin tahsis mevzuatında yaptığı değişiklikler aşağıda açıklanmıştır.

A- KIZ ÇOCUKLARI İLE ANA VE BABALAR

Bilindiği üzere, 4958 sayılı Kanunla 506 sayılı Kanunun, hak sahibi kız çocukları ile ana ve babalara gelir/aylık bağlanması ve bağlanmış olanların kesilmesiyle ilgili maddelerinde yapılan değişikliklere istinaden, Kanunun yürürlüğe girdiği 06/08/2003 tarihi itibariyle Kurumumuzdan gelir/aylık almakta olan kız çocukları ile ana ve babalardan, kendi çalışmaları dışında diğer sosyal güvenlik kuruluşlarından gelir/aylık alanların gelir/aylıkları kesilmiş idi.5386 sayılı Kanunla 506 sayılı Kanuna eklenen Geçici 91 inci madde ile sosyal güvenlik kurumlarından hak sahibi olarak gelir/aylık almaları nedeniyle aylıkları kesilen kız çocukları ile ana ve babaların aylıklarının yeniden ödenmesine imkan tanınmıştır.  

1- Kız Çocukları Geçici 91 inci madde ile getirilen düzenlemeyle, 06/08/2003 tarihinden önce hak sahibi olan kız çocuklarına bağlanan gelir ve aylıkların, bunların diğer sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi çalışmaları ve buralardan kendi çalışmaları nedeniyle gelir ve aylık almaları halinde kesileceği, kendi çalışmaları dışında diğer sosyal güvenlik kuruluşlarından gelir veya aylık almaları halinde ise kesilmeyeceği öngörülmüştür. Buna göre;

a) 06/08/2003 tarihinden önce ölen sigortalıların hak sahibi  kız çocuklarından; gelir ve aylıkları, diğer sosyal güvenlik kuruluşlarından kendi çalışmaları dışında gelir/aylık almaları nedeniyle kesilenlerin aylıkları, talep şartı aranmaksızın kesilme tarihi itibariyle yeniden bağlanacak ve bunlara ödenen miktarlar geri alınmayacaktır. Yine, aynı nedenle durdurulmuş olan aylıklar, durdurma tarihi itibariyle yeniden başlatılacaktır.

Gelir/aylıkların bu şekilde yeniden başlatılmasında; gelir/aylığın kesilmesi nedeniyle diğer hak sahiplerine önceki hisselerinden fazla ödenen tutarlar, gelir/aylığı başlatılacak hak sahibine yapılacak ödemelerden mahsup edilecektir. Diğer bir ifadeyle, gelir ve aylığın kesilmesi nedeniyle diğer hak sahiplerinin artırılan gelir ve aylıkları, yapılan mahsup işleminde olduğu gibi kalacak ve bu miktarlar gelir/aylığı yeniden başlatılan hak sahibinin birikmiş tutarlarına yansıtılmayacaktır.

b) Geçici 91 inci maddenin dördüncü fıkrası ile bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yersiz yapılan ödemelerin tahsilinde (kız çocukları için kendi çalışmaları veya kendi çalışmalarından dolayı alınan gelir ve aylıklar), aynı dosyadan gelir ve aylık alan diğer hak sahiplerinden varsa  alacak tutarları mahsup edildikten sonra kalan kısmın tahsilatı yapılacaktır.

Mahsup işlemlerinde itiraz eden hak sahibinin aylıktaki hissesi dikkate alınmadan tespit edilen yersiz ödeme tutarları tahsil edilecektir. Mahsup işlemi yapıldıktan sonra itirazların olması halinde ise bu itirazlar kabul edilecek ve yeniden hak sahiplerinin gelir ve aylıklarında düzeltmeler yapılacaktır.

Ayrıca, kendi çalışması veya kendi çalışmalarından dolayı gelir ve aylık alanlardan, gelir ve aylığı kesilen kız çocuklarına faizli borç çıkarılıp tahsilat yapılmış ise, bunlara doğrudan geri ödemede bulunulmayacak, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde (09/07/2006 dahil) yazılı talepte bulunmaları halinde, 121 inci maddede yapılan değişikliğe istinaden borçları yeniden hesaplanacak ve fazla tahsil edilen tutarlar aynen iade edilecektir.

c) 06/08/2003 tarihinden önce kendi çalışmaları dışında gelir ve aylık alan kız çocuklarına yapılan yersiz ödemelerin geri alınmaması, bunların kesilen gelir ve aylıklarının devam ettirilmesi ve  tahsil edilmiş tutarların da iade edilmesine paralel olarak hak sahipleri arasında eşitliğin sağlanması amacıyla, 06/08/2003-31/12/2005 tarihleri arasında ölen sigortalılardan dolayı tahsis talebinde bulunup talebi reddedilenler ile bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra talepte bulunanlara, diğer sosyal güvenlik kuruluşlarından kendi çalışmaları dışında gelir ve aylık almaları halinde de gelir/aylık bağlanacaktır.

2- Ana ve Babalar

06/08/2003 tarihinden önce ölen sigortalılardan dolayı hak sahibi ana ve babalara, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışmaları ve kendi çalışmalarından dolayı buralardan gelir ve aylık almaları nedeniyle bağlanan ve daha sonra kesilen gelir ve aylıklarıyla ilgili olarak, kesilme tarihine kadar  ödenen gelir ve aylıklar geri alınmayacak, ancak, bu durumda olan ana ve babaların gelir ve aylıkları yeniden başlatılmayacaktır.

Sözü edilen  ana ve babalardan, Kurumca tahsil edilmiş miktarlar varsa bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde ( 09/07/2006 tarihi dahil) yazılı talepleri halinde aynen iade edilecektir.

Dolayısıyla, sadece herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışmayan ve kendi çalışmalarından dolayı buralardan gelir ve aylık almayan ana ve babaların aylıklarının ödenmesine devam edilecek ve bunlardan  gelir/aylığı kesilen veya durdurulanların, gelir ve aylıkları kesilme veya durdurma tarihi itibariyle yeniden başlatılacaktır.

B-ÖLÜM GELİR VE AYLIKLARINDA YERSİZ ÖDEME MİKTARININ TESPİTİ

5386 sayılı Kanunla 506 sayılı Kanunun 121 inci maddesine eklenen fıkraya göre,  bundan böyle ölüm geliri ve aylıklarından yapılan yersiz ödeme tutarlarının tespitinde, yersiz ödenmiş olan gelir ve aylıkların kesilmesi nedeniyle aynı dosyadan gelir ve aylık ödemesi yapılan diğer hak sahiplerine Kurumca yapılması gereken gelir ve aylık ödeme tutarları nazara alınmak suretiyle tespit edilecek Kurum zararının esas alınarak tahsil edilmesi, ancak, diğer hak sahiplerinden itirazda bulunanların hisselerinin bu fıkra uygulamasında hariç tutulması göz önünde bulundurulacaktır.

C- 01/01/2000 TARİHİNDEN ÖNCE İŞTEN AYRILAN VE BU TARİHTEN SONRA TAHSİS TALEBİNDE BULUNANLAR

01/01/2000 tarihinden önce işten ayrılan ve daha sonraki yıllarda tahsis talebinde bulunan ve işten ayrıldıkları yılda 360’dan az prim ödeme gün sayıları bulunan sigortalıların, tahsis talebinde bulundukları yılın kazançları dikkate alınarak, bağlanan aylıkların ödenmesine devam edilecek ve bu konuda yapılan yersiz ödemeler geri alınmayacaktır. Özetle, bu Kanunun yürürlüğe girmesi ile bu durumda bulunanlarla ilgili herhangi bir işlem yapılmayacaktır.

D- DİĞER İŞLEMLER

5386 sayılı Kanunla 506 sayılı Kanunda yapılan düzenlemelere paralel olarak;

1) Sigorta Müdürlüklerince, bu Genelge’de belirtilen hususlar hakkında ilgili kişilerin bilgilendirilmesi sağlanacak ve gerekirse bu konuda imkanlar ölçüsünde duyuru yapılacaktır.

2) Diğer sosyal güvenlik kuruluşlarından kendi çalışmaları dışında gelir ve aylık almaları nedeniyle gelirleri/aylıkları kesilen kız çocukları ile ana ve babalardan, 5386 sayılı Kanuna göre yeniden talepte bulunanların talep belgeleri geciktirilmeksizin Genel Müdürlüğe intikal ettirilecek, bu Genelge’nin uygulanmasından doğan geri ödemeler Genel Müdürlükçe yapılacağından, bu konuda sigorta il/sigorta müdürlüklerince herhangi bir işlem yapılmayacaktır.

3) Kendi çalışmaları dışında diğer sosyal güvenlik kuruluşlarından gelir ve aylık almaları nedeniyle ölüm geliri/aylığı kesilerek takip ve tahsil için ünitelere intikal ettirilen ana-baba ve kız çocuklarının borçlarıyla  ilgili olarak, yasal takibe başlanmamış olanlar hakkında herhangi bir işlem yapılmayacak, takibe başlanmış olanların ise işlemleri durdurulacaktır.

4)  Sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi çalışan ve bu çalışmalarından dolayı buralardan gelir ve aylık almaları nedeniyle  ölüm gelir ve aylığı kesilerek takip ve tahsil için ünitelere intikal ettirilen kız çocuklarının borçlarıyla ilgili olarak ise;

a) Takibine henüz başlanmamış olanlarla ilgili herhangi bir işlem yapılmaması,

b) Takibine başlanmış olmasına rağmen henüz tahsilat yapılmamış olanlar ile kısmi veya tam tahsilat yapılmış olanların takibine devam edilmesi,

Gerekmektedir.

5) Yukarıda 3 ve 4 üncü maddelerde belirtilenlerin son durumlarının; “Adı”, “Soyadı”, “Tahsis Numarası”, “Borç Tutarı (Ana Para ve Faiz)” ve “Tahsil Edilen Miktarlar” ile ilgili bilgileri içeren listeler ivedilikle Genel Müdürlüğe bildirilecektir.

Bilgi edinilmesini ve gereğince işlem yapılmasını rica ederiz.

İbrahim ULAŞ                           Sait ERSOY

Genel Müdür Yrd.                      Sigorta İşleri Genel Müdürü

                                              Kurum Başkan V.