|
13
Temmuz 2005 Tarihli Resmi Gazete
Sayı: 25874
Belediye Kanunu
Kanun No. 5393
Kabul Tarihi: 3.7.2005
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. —
Bu Kanunun amacı, belediyenin kuruluşunu, organlarını, yönetimini,
görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usûl ve esaslarını
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2. —
Bu Kanun belediyeleri kapsar.
Tanımlar
MADDE 3. —
Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Belediye: Belde
sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak
üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek
oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,
b) Belediyenin
organları: Belediye meclisini, belediye encümenini ve belediye
başkanını,
c) Belde: Belediyesi
bulunan yerleşim yerini,
d) Mahalle: Belediye
sınırları içinde, ihtiyaç ve öncelikleri benzer özellikler gösteren ve
sakinleri arasında komşuluk ilişkisi bulunan idarî birimi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Belediyenin Kuruluşu ve
Sınırları
Kuruluş
MADDE 4. —
Nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde belediye
kurulabilir. İl ve ilçe merkezlerinde belediye kurulması zorunludur.
İçme ve kullanma suyu
havzaları ile
sit
ve diğer koruma alanlarında ve meskûn sahası kurulu bir belediyenin
sınırlarına 5.000 metreden daha yakın olan yerleşim yerlerinde
belediye kurulamaz.
Köylerin veya muhtelif
köy kısımlarının birleşerek belediye kurabilmeleri için meskûn
sahalarının, merkez kabul edilecek yerleşim yerinin meskûn sahasına
azami 5.000 metre mesafede bulunması ve nüfusları toplamının 5.000 ve
üzerinde olması gerekir.
Bir veya birden fazla
köyün köy ihtiyar meclisinin kararı veya seçmenlerinin en az
yarısından bir fazlasının mahallin en büyük mülkî idare amirine yazılı
başvurusu
ya
da valinin kendiliğinden buna gerek görmesi durumunda, valinin
bildirimi üzerine, mahallî seçim kurulları,
onbeş
gün içinde köyde veya köy kısımlarında kayıtlı seçmenlerin oylarını
alır ve sonucu bir tutanakla valiliğe bildirir.
İşlem dosyası valinin
görüşüyle birlikte İçişleri Bakanlığına gönderilir.
Danıştayın
görüşü alınarak müşterek kararname ile o yerde belediye kurulur.
Yeni iskân nedeniyle
oluşturulan ve nüfusu 5.000 ve üzerinde olan herhangi bir yerleşim
yerinde, İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine müşterek kararnameyle
belediye kurulabilir.
Sınırların tespiti
MADDE 5. —
Yeni kurulan bir belediyenin sınırları, kuruluşu izleyen altı ay
içinde aşağıdaki şekilde tespit edilir:
a) Eskiden beri o
yerleşim yerine ait sayılan tarla, bağ, bahçe, çayır, mera, otlak,
yaylak, zeytinlik, palamutluk, fundalık gibi yerler ile kumsal ve
plajlar belediye sınırı içine alınır.
b) Belediye sınırlarını
dere, tepe, yol gibi belirli ve sabit noktalardan geçirmek esastır.
Bunun mümkün olmaması durumunda, sınır düz olarak çizilir ve
işaretlerle belirtilir.
c) Belediyenin sınırları
içinde kalan ve eskiden beri komşu belde veya köy halkı tarafından
yararlanılan yayla, çayır, mera, koru, kaynak ve mesirelik gibi
yerlerden geleneksel yararlanma hakları devam eder. Bu haklar için
sınır kâğıdına şerh konulur.
d) Çizilen sınırların
geçtiği
yerlerin bilinen adları sınır kâğıdına yazılır. Ayrıca yetkili fen
elemanı tarafından düzenlenen kroki sınır tespit tutanağına eklenir.
Sınırların kesinleşmesi
MADDE 6. —
Belediye sınırları, belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü
üzerine valinin onayı ile kesinleşir.
Kesinleşen sınırlar,
valilikçe yerinde uygulanmak suretiyle taraflara gösterilir ve durum
bir tutanakla belirlenir. Kesinleşen sınır kararları ile dayanağı olan
belgelerin birer örneği; belediyesine, mahallî tapu dairesine, il özel
idaresine ve o yerin mülkî idare amirine gönderilir.
Kesinleşen sınırlar
zorunlu nedenler olmadıkça beş yıl süre ile değiştirilemez.
Sınır uyuşmazlıklarının
çözümü
MADDE 7. — Bir il
dâhilindeki beldeler veya köyler arasında sınır uyuşmazlığı çıkması
hâlinde ilgili belediye meclisi ve köy ihtiyar meclisi ile kaymakamın
görüşleri otuz gün süre verilerek istenir. Vali, bu görüşleri
değerlendirerek sınır uyuşmazlığını karara bağlar. Büyükşehir
belediyesi sınırları içinde kalan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin
sınır değişikliklerinde
büyükşehir
belediye meclisinin de görüşü alınır.
İl ve ilçe sınırlarının
değiştirilmesini gerektirecek sınır uyuşmazlıklarında 5442 sayılı İl
İdaresi Kanunu hükümleri uygulanır.
Birleşme ve katılma
MADDE 8. — Belde, köy
veya bunların bazı kısımlarının bir başka beldeye katılabilmesi için
bu yerlerin meskûn sahalarının
katılınacak
beldenin meskûn sahasına uzaklığı 5.000 metreden fazla olamaz.
Bir belde veya köyün
veya bunların bazı kısımlarının meskûn sahasının, komşu bir beldenin
meskûn sahası ile birleşmesi veya bu sahalar arasındaki mesafenin
5.000 metrenin altına düşmesi ve buralarda oturan seçmenlerin
yarısından bir fazlasının komşu beldeye katılmak için başvurması
hâlinde,
katılınacak
belde sakinlerinin oylarına başvurulmaksızın, katılmak isteyen köy
veya belde veya bunların kısımlarında başvuruya ilişkin oylama
yapılır. Oylama sonucunun olumlu olması hâlinde başvuruya ait evrak,
valilik tarafından
katılınacak
belediyeye gönderilir. Belediye meclisi evrakın gelişinden itibaren
otuz gün içinde başvuru hakkındaki kararını verir. Belediye meclisinin
uygun görmesi hâlinde katılım gerçekleşir. Büyükşehirlerde birleşme ve
katılma işlemleri,
katılınacak
ilçe veya ilk kademe belediye meclisinin görüşü üzerine,
büyükşehir
belediye meclisinde karara bağlanır. Katılma sonrası oluşacak yeni
sınır hakkında, 6
ncı
maddeye göre işlem yapılır ve sonuç İçişleri Bakanlığına bildirilir.
Bir beldenin bazı
kısımlarının komşu bir beldeye katılmasında veya yeni bir belde
ya
da köy kurulmasında, beldenin nüfusunun 5.000'den aşağı düşmemesi
gerekir.
Büyükşehir belediyesi
bulunan yerlerde ayrılma yoluyla yeni bir belde kurulması için belde
nüfusunun 100.000'den aşağı düşmemesi ve yeni kurulacak beldenin
nüfusunun 50.000'den az olmaması şarttır.
Bu madde uyarınca
gerçekleşen katılmalarda,
katılınan
belde ile bazı kısımları veya tümü katılan köy veya belde arasında;
taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak ve borçların devri ve paylaşımı,
aralarında düzenlenecek protokolle belirlenir.
Birleşme ve katılma
işlemlerinde bu maddede düzenlenmeyen hususlarda 4 üncü madde hükmüne
göre işlem yapılır.
Mahalle ve yönetimi
MADDE 9. —
Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
Belediye sınırları
içinde mahalle kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi, bölünmesi,
adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesi, belediye meclisinin
kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur.
Muhtar, mahalle
sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek,
mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum
ve kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda
görüş bildirmek, diğer kurumlarla iş birliği yapmak ve kanunlarla
verilen diğer görevleri yapmakla yükümlüdür.
Belediye, mahallenin ve
muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için
bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar;
kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve
hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini
sağlamaya çalışır.
Belde adının
değiştirilmesi
MADDE 10. —
Bir beldenin adı, belediye meclisi üye tam sayısının en az dörtte üç
çoğunluğunun kararı ve valinin görüşü üzerine İçişleri Bakanlığının
onayı ile değiştirilir. Bu karar Resmî Gazetede yayımlanır. Beldenin
adının değişmesi ile belediyenin adı da değişmiş sayılır.
Tüzel kişiliğin sona
erdirilmesi
MADDE 11. — Meskûn
sahası, bağlı olduğu il veya ilçe belediyesi ile nüfusu 50.000 ve
üzerinde olan bir belediyenin sınırına, 5.000 metreden daha yakın
duruma gelen belediye ve köylerin tüzel kişiliği; genel imar düzeni
veya temel alt yapı hizmetlerinin gerekli kılması durumunda,
Danıştayın
görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine müşterek
kararname ile kaldırılarak bu belediyeye katılır. Tüzel kişiliği
kaldırılan belediyenin mahalleleri, katıldıkları belediyenin
mahalleleri hâline gelir. Tüzel kişiliği kaldırılan belediye ile
köylerin taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak ve borçları katıldıkları
belediyeye intikal eder.
Nüfusu 2.000'in altına
düşen belediyeler,
Danıştayın
görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine müşterek
kararname ile köye dönüştürülür. Tüzel kişiliği kaldırılan belediyenin
tasfiyesi il özel idaresi tarafından yapılır. Bu belediyenin taşınır
ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçları ilgili köy tüzel
kişiliğine intikal eder. İntikal eden borçların karşılanamayan
kısımları il özel idaresi tarafından üstlenilir ve vali tarafından
İller Bankasına bildirilir. İller Bankası bu miktarı, takip eden ayın
genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamının belediyelere ayrılan
kısmından keserek ilgili il özel idaresi hesabına aktarır.
Kararlarının uygulanması
ve nüfus
MADDE 12. —
4, 6, 7, 8 ve 9 uncu maddelerde belirtilen kararlar kesinleşme
tarihini takip eden yılın ocak ayının birinci gününden itibaren
yürürlüğe girer. 4 üncü maddeye göre belediye kurulan yerlerde 2972
sayılı Mahallî İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri
Seçimi Hakkında Kanunun 29 uncu maddesine göre seçim yapılır.
8 inci maddede geçen
birleşme ve katılmalara, 9 uncu maddede geçen mahalle kaldırılmasına,
11 inci maddede geçen belediye ve köy tüzel kişiliğinin kaldırılmasına
veya bir beldenin köye dönüştürülmesine dair kararlar ilk mahallî
idareler seçimlerinde uygulanır ve seçimler bu yerlerin yeni
durumlarına göre yapılır.
Bu Kanunda öngörülen
nüfus büyüklüğü için Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca
bildirilen nüfus esas alınır.
Hemşehri
hukuku
MADDE 13. — Herkes
ikamet ettiği beldenin
hemşehrisidir.
Hemşehrilerin,
belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında
bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları
vardır. Yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması
zorunludur.
Belediye,
hemşehriler
arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel
değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu
çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman
kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.
Belediye sınırları
içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahıs, belediyenin
kanunlara dayanan kararlarına, emirlerine ve duyurularına uymakla ve
belediye vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarını ödemekle
yükümlüdür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Belediyenin Görev, Yetki
ve Sorumlulukları
Belediyenin görev ve
sorumlulukları
MADDE 14. —
Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve
kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi
sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta,
itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve
mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve
sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; sosyal hizmet ve yardım,
nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin
geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. Büyükşehir
belediyeleri ile nüfusu 50.000'i geçen belediyeler, kadınlar ve
çocuklar için koruma evleri açar.
b) Okul öncesi eğitim
kurumları açabilir; Devlete ait her derecedeki okul binalarının
inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü
araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili
her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; kültür ve tabiat varlıkları
ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların
ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını
yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden
inşa edebilir. Gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine
malzeme verir ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor
karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün
başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla
ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
Belediye, kanunlarla
başka bir kamu kurum ve kuruluşuna verilmeyen mahallî müşterek
nitelikteki diğer görev ve hizmetleri de yapar veya yaptırır.
Hizmetlerin yerine
getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin
ivediliği dikkate alınarak belirlenir.
Belediye hizmetleri,
vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet
sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun
yöntemler uygulanır.
Belediyenin görev,
sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar.
Belediye meclisinin
kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir.
4562 sayılı Organize
Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümleri saklıdır.
Belediyenin yetkileri ve
imtiyazları
MADDE 15. —
Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
a) Belde sakinlerinin
mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her
türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.
b) Kanunların belediyeye
verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları
koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.
c) Gerçek ve tüzel
kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin
veya ruhsatı vermek.
d) Özel kanunları
gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve katılma
paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harç
dışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su,
atık su ve hizmet karşılığı alacakların tahsilini yapmak veya
yaptırmak.
e) Müktesep haklar saklı
kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu sağlamak; atık su ve
yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli
tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını
işletmek veya işlettirmek.
f) Toplu taşıma yapmak;
bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem
dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek
ve işlettirmek.
g) Katı atıkların
toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan
kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve
yaptırmak.
h) Mahallî müşterek
nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye ve
mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz almak, kamulaştırmak,
satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek,
bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesis etmek.
i) Borç almak, bağış
kabul etmek.
j) Toptancı ve
perakendeci hâlleri, otobüs terminali, fuar alanı, mezbaha, ilgili
mevzuata göre yat limanı ve iskele kurmak, kurdurmak, işletmek,
işlettirmek veya bu yerlerin gerçek ve tüzel kişilerce açılmasına izin
vermek.
k) Vergi, resim ve
harçlar dışında kalan dava konusu uyuşmazlıkların anlaşmayla
tasfiyesine karar vermek.
l)
Gayrisıhhî
müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini
ruhsatlandırmak ve denetlemek.
m) Beldede ekonomi ve
ticaretin geliştirilmesi ve kayıt altına alınması amacıyla izinsiz
satış yapan seyyar satıcıları faaliyetten men etmek, izinsiz satış
yapan seyyar satıcıların faaliyetten men edilmesi sonucu, cezası
ödenmeyerek iki gün içinde geri alınmayan gıda maddelerini gıda
bankalarına, cezası ödenmeyerek otuz gün içinde geri alınmayan gıda
dışı malları yoksullara vermek.
n) Reklam panoları ve
tanıtıcı tabelalar konusunda standartlar getirmek.
o)
Gayrisıhhî
işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan
diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; hafriyat toprağı
ve moloz döküm alanlarını; sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) depolama
sahalarını; inşaat malzemeleri, odun, kömür ve hurda depolama alanları
ve satış yerlerini belirlemek; bu alan ve yerler ile taşımalarda çevre
kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri almak.
p) Kara, deniz, su ve
demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları
ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve
güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde,
sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit
etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların
belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri
yürütmek.
(l) bendinde belirtilen
gayrisıhhî
müesseselerden birinci sınıf olanların ruhsatlandırılması ve
denetlenmesi,
büyükşehir
ve il merkez belediyeleri dışındaki yerlerde il özel idaresi
tarafından yapılır.
Belediye, (e), (f) ve
(g) bentlerinde belirtilen hizmetleri
Danıştayın
görüşü ve İçişleri Bakanlığının kararıyla süresi
kırkdokuz
yılı
geçmemek
üzere imtiyaz yoluyla devredebilir; toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz
veya tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine
getirebileceği gibi toplu taşıma hatlarını kiraya verme veya 67
nci
maddedeki esaslara göre hizmet satın alma yoluyla yerine getirebilir.
İl sınırları içinde
büyükşehir
belediyeleri, belediye ve mücavir alan sınırları içinde il
belediyeleri ile nüfusu 10.000'i geçen belediyeler, meclis kararıyla;
turizm, sağlık, sanayi ve ticaret yatırımlarının ve eğitim
kurumlarının su, termal su, kanalizasyon, doğal gaz, yol ve aydınlatma
gibi alt yapı çalışmalarını faiz almaksızın on yıla kadar geri ödemeli
veya ücretsiz olarak yapabilir veya yaptırabilir, bunun karşılığında
yapılan tesislere ortak olabilir; sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve
turizmi geliştirecek projelere İçişleri Bakanlığının onayı ile
ücretsiz veya düşük bir bedelle amacı dışında kullanılmamak kaydıyla
arsa tahsis edebilir.
Belediye, belde
sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini
tespit etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması yapabilir.
Belediye mallarına karşı
suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. 2886 sayılı
Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları
hakkında da uygulanır.
Belediyenin proje
karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve
kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından
tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez.
Belediyeye tanınan
muafiyet
MADDE 16. —
Belediyenin kamu hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına açık,
gelir getirmeyen taşınmazları ile bunların inşa ve kullanımları her
türlü vergi, resim, harç, katılma ve katkı paylarından muaftır.
İKİNCİ KISIM
Belediyenin Organları
BİRİNCİ BÖLÜM
Belediye Meclisi
Belediye meclisi
MADDE 17. —
Belediye meclisi, belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda
gösterilen esas ve usûllere göre seçilmiş üyelerden oluşur.
Meclisin görev ve
yetkileri
MADDE 18. —
Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ile
yatırım ve çalışma programlarını, belediye faaliyetlerinin ve
personelinin performans ölçütlerini görüşmek ve kabul etmek.
b) Bütçe ve
kesinhesabı
kabul etmek, bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler ile fonksiyonel
sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
c) Belediyenin imar
plânlarını görüşmek ve onaylamak,
büyükşehir
ve il belediyelerinde il çevre düzeni plânını kabul etmek.
d) Borçlanmaya karar
vermek.
e) Taşınmaz mal alımına,
satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya
tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde
tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz
yılı
geçmemek
kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.
f) Kanunlarda vergi,
resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine
bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.
g) Şartlı bağışları
kabul etmek.
h) Vergi, resim ve
harçlar dışında kalan ve miktarı
beşbin
YTL'den
fazla dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarını sulh ile tasfiyeye,
kabul ve feragate karar vermek.
i) Bütçe içi işletme ile
6762 sayılı Türk Ticaret Kanununa tâbi ortaklıklar kurulmasına veya bu
ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım
ortaklığı kurulmasına karar vermek.
j) Belediye adına
imtiyaz verilmesine ve belediye yatırımlarının yap-işlet veya
yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket,
işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek.
k) Meclis başkanlık
divanını ve encümen üyeleri ile ihtisas komisyonları üyelerini seçmek.
l) Norm kadro
çerçevesinde belediyenin ve bağlı kuruluşlarının kadrolarının ihdas,
iptal ve değiştirilmesine karar vermek.
m) Belediye tarafından
çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek.
n) Meydan, cadde, sokak,
park, tesis ve benzerlerine ad vermek; mahalle kurulması,
kaldırılması, birleştirilmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve
değiştirilmesine karar vermek; beldeyi tanıtıcı amblem, flama ve
benzerlerini kabul etmek.
o) Diğer mahallî
idarelerle birlik kurulmasına, kurulmuş birliklere katılmaya veya
ayrılmaya karar vermek.
p) Yurt içindeki ve
İçişleri Bakanlığının izniyle yurt dışındaki belediyeler ve mahallî
idare birlikleriyle karşılıklı iş birliği yapılmasına; kardeş kent
ilişkileri kurulmasına; ekonomik ve sosyal ilişkileri geliştirmek
amacıyla kültür, sanat ve spor gibi alanlarda faaliyet ve projeler
gerçekleştirilmesine; bu çerçevede arsa, bina ve benzeri tesisleri
yapma, yaptırma, kiralama veya tahsis etmeye karar vermek.
r) Fahrî
hemşehrilik
payesi ve beratı vermek.
s) Belediye başkanıyla
encümen arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamak.
t) Mücavir alanlara
belediye hizmetlerinin götürülmesine karar vermek.
u) İmar plânlarına uygun
şekilde hazırlanmış belediye imar programlarını görüşerek kabul etmek.
Başkanlık divanı
MADDE 19. —
Belediye meclisi, seçim sonuçlarının ilânını takip eden beşinci gün
belediye başkanının başkanlığında kendiliğinden toplanır. Meclis bu
toplantıda, üyeleri arasından, gizli oyla meclis birinci ve ikinci
başkan vekili ile en az iki kâtip üyeyi ilk iki yıl için görev yapmak
üzere seçer. İlk iki yıldan sonra seçilecek başkanlık divanı yapılacak
ilk mahallî idareler seçimlerine kadar görev yapar.
Başkanlık divanı seçimi
üç gün içinde tamamlanır.
Meclise belediye
başkanı, katılamaması durumunda meclis birinci başkan vekili, onun da
katılamaması durumunda ikinci başkan vekili başkanlık eder. Ancak
yıllık faaliyet raporunun görüşüldüğü meclis toplantısı meclis başkan
vekilinin başkanlığında yapılır.
Başkanlık divanında
boşalma olması durumunda kalan süreyi tamamlamak üzere yenisi seçilir.
Meclis başkanı, meclis
çalışmalarında düzeni sağlamakla yükümlüdür.
Meclisin çalışması ve
katılıma ilişkin esas ve usûller İçişleri Bakanlığı tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Meclis toplantısı
MADDE 20. —
Belediye meclisi, her ayın ilk haftası, önceden kararlaştırdığı günde
toplânır.
Meclis, resmî tatile
rastlayan günlerde çalışmasına ara verebilir. Belediye meclisi her yıl
bir ay tatil kararı alabilir.
Bütçe görüşmesine
rastlayan toplantı süresi en çok yirmi gün, diğer toplantıların süresi
en çok beş gündür.
Mutat toplantı yeri
dışında toplanılmasının zorunlu olduğu durumda üyelere önceden bilgi
vermek kaydıyla meclis başkanının belediye sınırları içerisinde
belirlediği yerde toplantı yapılır. Ayrıca, toplantının yeri ve zamanı
mutat usûllerle belde halkına duyurulur.
Meclis toplantıları
açıktır. Meclis başkanının veya üyelerden herhangi birinin gerekçeli
önerisi üzerine, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kapalı
oturum yapılmasına karar verilebilir.
Meclis görüşmeleri
görevlilerce tutanağa geçirilir, başkan ve kâtip üyeler tarafından
imzalanır. Toplantılar, meclisin kararıyla sesli ve görüntülü
cihazlarla da kaydedilebilir.
Gündem
MADDE 21. —
Her ayın ilk günündeki belediye meclis gündemi belediye başkanı
tarafından belirlenerek en az üç gün önceden üyelere bildirilir ve
çeşitli yöntemlerle halka duyurulur.
Her ayın ilk
toplantısında belediye başkanı ve meclis üyeleri belediyeye ait
işlerle ilgili konuların gündeme alınmasını önerebilir. Öneri,
toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kabul edildiği takdirde
gündeme alınır.
İmar konuları ile yıllık
bütçe dışında kalan gündemdeki diğer konular ile üyelerin teklifleri;
toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kabulü hâlinde komisyonlara
havale edilmeksizin belediye meclisince görüşülerek karara
bağlanabilir.
Toplantı ve karar yeter
sayısı
MADDE 22. —
Belediye meclisi, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve
katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. Ancak, karar yeter sayısı,
üye tam sayısının dörtte birinden az olamaz. Oylamada eşitlik çıkması
durumunda meclis başkanının bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Gizli
oylamalarda eşitlik çıkması durumunda oylama tekrarlanır, eşitliğin
bozulmaması durumunda meclis başkanı tarafından kur’a çekilir.
Meclisin toplanmasında,
üye tam sayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde başkan, gün ve
saatini tespit ederek en geç üç gün içinde toplanmak üzere meclisi
tatil eder. Gelecek toplantı, üye tam sayısının dörtte birinden az
olmayan üye sayısı ile yapılır.
Görüşmeler sırasında
başkan veya üyelerden birinin talebi üzerine yapılacak yoklamada karar
yeter sayısının bulunmadığı anlaşılırsa, ikinci fıkradaki hükümler
uygulanır.
Üyeler oylarını bizzat
kullanır. Gizli oy kullanmaya fizikî bakımdan engelli üyeler, tayin
edecekleri kişi eliyle oy kullanabilirler.
Oylama gizli, işaretle
veya ad okunarak yapılır. Oy verme kabul, ret veya çekimser şeklinde
olur.
Kararlar, meclis başkanı
ve kâtip üyeler tarafından imzalanır ve bir sonraki toplantıda üyelere
dağıtılır.
Meclis kararlarının
kesinleşmesi
MADDE 23. —
Belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını,
gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere beş gün içinde
meclise iade edebilir.
Yeniden görüşülmesi
istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de belediye
meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar
kesinleşir.
Belediye başkanı,
meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine on gün içinde idarî
yargıya başvurabilir.
Kararlar kesinleştiği
tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülkî idare
amirine gönderilir. Mülkî idare amirine gönderilmeyen kararlar
yürürlüğe girmez.
Mülkî idare amiri hukuka
aykırı gördüğü kararlar aleyhine idarî yargıya başvurabilir.
Kesinleşen meclis
kararlarının özetleri yedi gün içinde uygun araçlarla halka duyurulur.
İhtisas komisyonları
MADDE 24. — Belediye
meclisi, üyeleri arasından en az üç en fazla beş kişiden oluşan
ihtisas komisyonları kurabilir. Komisyonların bir yılı
geçmemek
üzere ne kadar süre için kurulacağı aynı meclis kararında belirtilir.
İhtisas komisyonları,
her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye
sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur.
İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde
plân ve bütçe ile imar komisyonlarının kurulması zorunludur.
Meclis toplantısını
müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş
iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır.
Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu
sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı
tarafından doğrudan gündeme alınır.
İhtisas komisyonlarının
görev alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra
belediye meclisinde karara bağlanır.
Mahalle muhtarları ve
ildeki kamu kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, sendikalar ve
gündemdeki konularla ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, oy
hakkı olmaksızın kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların
görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş
bildirebilir.
Komisyon çalışmalarında
uzman kişilerden yararlanılabilir.
Komisyon raporları
alenîdir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere meclis
tarafından maliyetlerini aşmamak üzere belirlenecek bedel karşılığında
verilir.
Denetim komisyonu
MADDE 25. —
İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde,
belediye meclisi, her ocak ayı toplantısında belediyenin bir önceki
yıl gelir ve giderleri ile bunlara ilişkin hesap kayıt ve işlemlerinin
denetimi için kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye sayısı üçten
az beşten çok olmamak üzere bir denetim komisyonu oluşturur. Komisyon,
her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye
sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşur.
Komisyon, belediye
başkanı tarafından belediye binası içinde belirlenen yerde çalışır ve
çalışmalarında kamu personelinden ve gerektiğinde diğer uzman
kişilerden yararlanabilir.
Denetim komisyonu
toplantılarına, belediye ve bağlı kuruluşları dışındaki kamu kurum ve
kuruluşlarından görevlendirilenlere (1.000); kamu personeli dışındaki
diğer uzman kişilere
büyükşehir
belediyelerinde (3.000), diğer belediyelerde (2.000) gösterge
rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayıyla çarpımı sonucu
bulunacak miktarı
geçmemek
üzere, belediye meclisince belirlenecek miktarda günlük ödeme yapılır.
Denetim komisyonunun emrinde görevlendirilecek kişi ve gün sayısı
belediye meclisince belirlenir. Uzman kişilerde aranacak nitelikler
belediye meclisinin çalışmasına dair yönetmelikte düzenlenir.
Komisyon belediye
birimleri ve bağlı kuruluşlarından her türlü bilgi ve belgeyi
isteyebilir. Bu istekler gecikmeksizin yerine getirilir.
Komisyon, çalışmasını
kırkbeş
işgünü içinde tamamlar ve buna ilişkin raporunu mart ayının sonuna
kadar meclis başkanlığına sunar.
Konusu suç teşkil eden
hususlarla ilgili olarak meclis başkanlığı tarafından yetkili
mercilere suç duyurusunda bulunulur.
Meclisin bilgi edinme ve
denetim yolları
MADDE 26. —
Belediye meclisi, bilgi edinme ve denetim yetkisini faaliyet raporunu
değerlendirme, denetim komisyonu, soru, genel görüşme ve gensoru
yoluyla kullanır.
Meclis üyeleri, meclis
başkanlığına önerge vererek belediye işleriyle ilgili konularda sözlü
veya yazılı soru sorabil |